theoretisch kader en inspiratiebronnen
Tijdens mijn theoretisch onderzoek raakten mij de onderwerpen: de wisselwerking tussen dans en ruimte, de emotionele kracht van scenografie, en de representatie van vrouwelijkheid. Hier licht ik kort toe welke ontdekkingen ik het meest interessant vond binnen mijn project.
In mijn onderzoek begon ik met de vraag: hoe beïnvloedt dans de perceptie van ruimte, en andersom? De theorieën van Rudolf Laban waren interessant om te lezen. Zijn Laban Movement Analysis kijkt naar vier aspecten. Body gaat over hoe het lichaam beweegt en met zichzelf verbonden is. Effort beschrijft de energie en kwaliteit van beweging. Shape laat zien hoe het lichaam vormen aanneemt en zich opent of sluit. Space gaat over hoe beweging zich verhoudt tot richtingen, niveaus en afstanden en hoe de danser de ruimte ervaart. Samen laten deze elementen zien dat dans een manier is om ruimte te voelen en vorm te geven (Laban Movement Analysis Workshop Sheet, 2011).
Rudolf Laban
De manier waarop ruimte wordt gebruikt in performance vind ik inspirerend. In het ArchDaily-artikel Choreographing Space: Architecture and Dance as Interdisciplinary Practices wordt beschreven dat ruimte niet alleen een achtergrond is, maar een actieve rol speelt binnen de performance (Ferreira, 2025). Vloeren, muren en objecten beïnvloeden hoe een danser beweegt en reageert op die beweging. Samen met het lichaam bepalen ze hoe de ruimte wordt ervaren. Dit laat zien dat keuzes in licht, materiaal en positionering niet toevallig zijn, maar direct invloed hebben op hoe een ruimte aanvoelt en hoe een performance wordt beleefd.
Mijn eigen ervaringen bevestigen dit. Tijdens de voorstellingen van de dansschool The Urban Village, waar ik zelf aan meedeed, merkte ik hoe het decor de dans en het verhaal versterkte. De wisselwerking tussen dansers en omgeving trok het publiek dieper de voorstelling in en werd door toeschouwers vaak genoemd als een waardevolle toevoeging.
Iets wat ik ook erg interessant vond, is de musical Soldaat van Oranje, die ik ooit bezocht. De zaal draait op een grote schijf, waardoor het publiek langs verschillende decors beweegt. Daardoor verandert de ruimte steeds en komt het verhaal letterlijk om je heen tot leven. Het was indrukwekkend om te zien hoe zo’n ontwerp de beleving van de ruimte en het verhaal kan veranderen.
Tijdens mijn project bezocht ik Bad Nature van Boris Acket en Club Guy & Roni, een abstracte dansvoorstelling over de relatie tussen mens en natuur. Voor mijn eigen project vond ik het een inspirerende ervaring. Dans, licht, geluid en de stalen en stoffen installaties reageerden op elkaar en creëerden een intense beleving.
Theatershow - The Urban Village
Bad Nature - Boris Acket en Club Guy & Roni
Daarnaast heb ik onderzocht hoe vrouwelijkheid in kunst en maatschappij wordt weergegeven. De theorieën van filosofen Simone de Beauvoir en Judith Butler gaven hierbij een interessant kader. De Beauvoir legt uit dat vrouwelijkheid geen natuurlijke eigenschap is, maar een rol die door de samenleving en cultuur wordt gevormd (The Collector, 2023). Judith Butler benadrukt dat gender ontstaat door herhaalde handelingen, bewegingen en uitingen, en niet iets is wat je van nature bent (Butler, 1990/2011). In dans en performance zou dit kunnen betekenen dat het vrouwelijke lichaam zelf kan bepalen hoe vrouwelijkheid wordt ervaren en beleefd.
In het artikel Holding on my feminist values in the dance industry: A personal view from a dancer (2023) deelt een danseres haar persoonlijke ervaringen in de danswereld. Ze vertelt dat vrouwelijkheid en sensualiteit vaak op een stereotiepe en seksualiserende manier worden getoond. Voor haar is het belangrijk om bewust te kiezen hoe ze haar lichaam en bewegingen inzet, zodat dans een manier blijft om haar eigen, krachtige en authentieke vorm van vrouwelijkheid te laten zien. Op die manier kan ze haar identiteit en kracht zichtbaar maken, ook in een omgeving die andere verwachtingen heeft.
De choreograaf Malou Linders volg ik al een tijdje op social media en ze inspireert mij doordat ze vrouwelijkheid in dans op een krachtige manier benadrukt en omarmt. In haar werk wordt duidelijk hoe vrouwelijke energie via beweging en expressie beleefd kan worden. Ik vind dat ze dit in haar performances en videoclips op een artistieke en sterke manier laat zien. Tijdens dit project volgde ik haar masterclass, wat me nog meer inzicht gaf in hoe je je echt kunt inleven in deze manier van dansen.
Later in mijn project besloot ik video als eindvorm te gebruiken, met muziekvideo’s van onder andere Jungle en CDK Company als inspiratie. Wat mij hierin vooral aanspreekt, is hoe de dansers centraal staan en hoe beweging wordt vastgelegd door het camerawerk. In de clips van Jungle worden af en toe decorelementen ingezet, wat de beelden extra diepgang geeft. In de video Bittersuite van CDK Company bewegen de dansers door de ruimtes van Museum Voorlinden en reageren ze voortdurend op de kunstwerken en installaties, waardoor dans en omgeving samen een sterke beleving creëren.
CDK Company - Bittersweet